Wat doet een UX designer als de website al mooi is?

Wat doet een UX designer als de website al mooi is?

Een webdesigner bepaalt hoe je site eruitziet, een UX designer bepaalt of bezoekers er iets gedaan krijgen. Wat doet een UX designer dan de hele dag? Vooral dingen die je nooit op de homepage terugziet: onderzoek, structuur en testen, lang voordat er ergens een kleur wordt gekozen.

Iedereen zegt webdesigner, niemand bedoelt hetzelfde

Op verjaardagen heet iedereen die iets met websites doet webdesigner. De neef die een template installeert, de student die logo’s maakt en de UX designer die drie weken gebruikersonderzoek doet voordat er één pixel staat: allemaal hetzelfde vakje. Dat is niemand kwalijk te nemen, want het zoekgedrag laat precies dit zien. Nederlanders zoeken zo’n 700 keer per maand op “webdesigner” en maar 200 keer op “wat doet een ux designer” (Ahrefs, 2026).

Bureaus maken het er zelf niet duidelijker op. In vacatures staat “UX/UI designer”, op de website staat “webdesign”, en in de offerte staat “ontwerp”. Drie woorden, één factuurregel, en de klant mag raden wat er nu eigenlijk gebeurt tussen de kickoff en het eerste ontwerp.

Het verschil is nochtans redelijk concreet. Webdesign begon als visueel vak: hoe ziet de pagina eruit. UX (user experience, de ervaring van de gebruiker) begint bij een andere vraag: waarom haakt iemand af, en wat moet er veranderen zodat dat niet meer gebeurt. Bij Studio Ubique doen onze UX/UI designers het tweede, en pas daarna het eerste.

Wat een webdesigner deed, en wat er sindsdien veranderde

De klassieke webdesigner uit de jaren 2000 opende Photoshop, maakte een mooi plaatje van de homepage en gaf dat aan iemand die het “uitsneed” naar HTML. Het plaatje was het product. Of bezoekers er iets mee konden bleek pas na livegang, en dan was het budget op.

Daarna kwamen de smartphones, en één statisch plaatje werkte opeens op geen enkel scherm meer. Het vak splitste zich op: structuur en gedrag werden UX, het visuele systeem werd UI (user interface, alles wat je op het scherm ziet en aanraakt), en de bouw werd frontend-development. De webdesigner-van-alles bestaat nog steeds, vooral in de template-hoek, maar bij serieuze projecten zijn het gescheiden disciplines die samenwerken.

Dat klinkt als bureaupraat om meer uren te schrijven, en eerlijk is eerlijk: soms is het dat ook. Het eerlijke onderscheid zit in de volgorde. Wie bij het uiterlijk begint, ontwerpt op smaak. Wie bij gedrag begint, ontwerpt op wat bezoekers aantoonbaar doen. Smaak discussieer je in eindeloze feedbackrondes, gedrag kun je meten.

Beslisbox

• Logisch als: je website aanvragen of bestellingen moet opleveren en je niet precies weet waar bezoekers nu afhaken.
• Niet ideaal als: je vooral een digitaal visitekaartje zoekt dat er netjes uitziet en verder met rust gelaten wil worden.
• Te veel van het goede als: je budget precies één template dekt. Kies dan een goed template en besteed de rest aan je teksten.

Wat doet een UX designer de hele dag?

De eerste weken van een project lijkt de UX designer verdacht weinig te ontwerpen. Er zijn gesprekken met de klant, gesprekken met echte gebruikers of klanten van de klant, en een analyse van de huidige site: waar komen bezoekers binnen, waar klikken ze op, op welke pagina geven ze op. Daaruit volgt een sitemap (de structuur van alle pagina’s) en een set gebruikersstromen: de stappen die iemand zet van binnenkomst tot aanvraag of bestelling.

Dan pas komen de wireframes: grijze schetsen van elke pagina, zonder kleur of foto’s, puur de opbouw. Die worden een klikbaar prototype in Figma, zodat je kunt testen voordat er iets gebouwd is. En testen hoeft geen wetenschappelijk congres te zijn. Vijf testgebruikers vinden gemiddeld zo’n 85 procent van de problemen in een ontwerp (Nielsen Norman Group, 2000). Vijf mensen, een middag, en je weet wat er schort.

Waarom die moeite? Omdat aannames duurder zijn dan onderzoek. Het bekendste voorbeeld: een grote Amerikaanse webwinkel verplichtte bezoekers een account aan te maken vóór het afrekenen. Eén UX-onderzoek en één aangepaste knop later, met registreren als optie in plaats van eis, steeg het aantal kopers met 45 procent en de jaaromzet met 300 miljoen dollar (Jared Spool, 2009). Niemand had om die knop gevraagd. Het onderzoek wel.

Bij een compleet traject om een website te laten maken zit dit onderzoek standaard in de eerste fase. Niet omdat het indrukwekkend staat in de offerte, maar omdat elke week onderzoek vooraf goedkoper is dan een herbouw achteraf.

En wat doet een UI designer dan?

Het verschil tussen UX en UI is het makkelijkst te onthouden als volgorde: UX bepaalt wat er op de pagina moet staan en in welke volgorde, UI bepaalt hoe dat eruitziet en aanvoelt. De UI designer neemt de geteste wireframes en bouwt daar een visueel systeem omheen: typografie, kleur, knoppen, formulieren, en alle toestanden daarvan. Wat gebeurt er als je over een knop zweeft, wat ziet iemand bij een foutmelding, hoe ziet hetzelfde formulier eruit op een telefoon.

Daar hoort ook toegankelijkheid bij. Voldoende contrast, leesbare lettergroottes, formulieren die met een toetsenbord te bedienen zijn: de WCAG-richtlijnen (de internationale norm voor digitale toegankelijkheid) zijn geen hobbyproject meer maar sinds 2025 voor veel bedrijven een wettelijke eis. Daarover verderop meer.

Het eindresultaat is een ontwerpsysteem: een bibliotheek van herbruikbare onderdelen in Figma, met een nette overdracht naar de developers. Die overdracht is onglamoureus werk, en precies het punt waar bij veel bureaus het ontwerp en de gebouwde site stilletjes uit elkaar gaan lopen. Onze UI designers zitten er daarom ook na de overdracht nog bovenop, tot de gebouwde pagina’s kloppen met het ontwerp.

Wat je als klant daadwerkelijk te zien krijgt

Al dat werk klinkt abstract tot je weet welke documenten er op je bureau landen. Het proces achter de schermen heet in het vak de double diamond: eerst breed onderzoeken en het echte probleem scherp krijgen, dan breed oplossingen schetsen en de beste testen. Twee keer uitwaaieren, twee keer terugsnoeien. Wat jij daarvan ziet, in volgorde:

• een sitemap, de structuur van alle pagina’s, waarop je meteen ziet wat er sneuvelt en wat erbij komt
• wireframes, grijze schetsen per paginatype, waarin je op opbouw reageert in plaats van op smaak
• een klikbaar prototype in Figma, dat je zelf kunt doorklikken en aan collega’s kunt laten zien
• het visuele ontwerp met ontwerpsysteem, kleuren, typografie en alle onderdelen
• na livegang een gedragsanalyse: heatmaps, sessieopnames en de eerste cijfers

Die volgorde is geen bureaucratie maar zelfbescherming, voor jou en voor Studio Ubique. Feedback op een wireframe kost een uur. Dezelfde feedback op een gebouwde website kost een sprint. En feedback op smaak (“kan het blauw wat blauwer”) komt pas aan bod als de structuur staat, wat iedereen een hoop vergaderingen scheelt.

Wat het oplevert, met cijfers die wél kloppen

Eerst het eerlijke verhaal. De UX-wereld strooit graag met cijfers als “elke euro in UX levert honderd euro op” (toegeschreven aan Forrester) en “een fout achteraf herstellen kost honderd keer meer” (toegeschreven aan IBM). Beide cijfers zijn nooit met openbare data onderbouwd en worden al jaren van blog naar blog gekopieerd. Het onderliggende principe klopt, de getallen zijn folklore. Wij gebruiken ze dus niet.

Wat er wel staat: gemiddeld verlaat 70,22 procent van de bezoekers een winkelwagen zonder te betalen (Baymard Institute, 2025). Datzelfde onderzoeksinstituut becijferde dat grote webshops gemiddeld ruim 35 procent meer conversie kunnen halen met een beter ontworpen afrekenproces. Wie een webshop laat maken zonder naar die bestelstroom te kijken, laat dus het grootste deel van het rendement liggen bij de laatste drie schermen. En breder: bedrijven die design serieus organiseren groeiden over vijf jaar gemeten 32 procentpunten harder in omzet dan hun sectorgenoten (McKinsey, 2018).

Daar komt sinds 28 juni 2025 een wettelijke reden bij. De European Accessibility Act verplicht de meeste webshops en online diensten om toegankelijk te zijn volgens WCAG, met een overgangstermijn tot 2028 voor bestaande diensten en een uitzondering voor micro-ondernemingen. Toegankelijkheid is daarmee geen extraatje meer in de offerte, en het aardige is dat vrijwel elke toegankelijkheidseis ook gewoon goed UX-werk is: duidelijke navigatie, leesbare tekst, formulieren die werken.

Wat je maandelijks checkt

Een gebruiksvriendelijke website is geen oplevermoment maar een gewoonte. Na livegang kijken onze UX/UI designers maandelijks mee naar een vaste set signalen:

• de pagina’s waar bezoekers het vaakst afhaken, en of dat patroon verschuift
• formulieren die gestart maar niet afgemaakt worden
• heatmaps en sessieopnames van de belangrijkste pagina’s
• interne zoekopdrachten, oftewel alles wat bezoekers niet konden vinden
• toegankelijkheids- en laadtijdfouten die na updates zijn ingeslopen

Een UX/UI designer doet ander werk dan een klassieke webdesigner: eerst gebruikersonderzoek en structuur, daarna pas visueel ontwerp. Dat verschil is meetbaar. Gemiddeld verlaat 70,22 procent van de bezoekers een winkelwagen zonder te betalen, en een beter ontworpen afrekenproces kan grote webshops ruim 35 procent meer conversie opleveren (Baymard Institute, 2025). Studio Ubique zet daarom onderzoek en wireframes vóór het eerste kleurenpalet.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een UX designer en een UI designer?

UX bepaalt de structuur en het gedrag van een website (wat staat waar, en waarom), UI bepaalt het visuele systeem daarbovenop (typografie, kleur, knoppen en al hun toestanden); in de praktijk werken beide disciplines na elkaar en samen, vaak in dezelfde persoon.

Is een webdesigner hetzelfde als een UX/UI designer?

Nee, webdesigner is de bredere en oudere term voor visueel-eerst werken, vaak op basis van templates, terwijl een UX/UI designer begint bij gebruikersonderzoek en structuur en pas daarna het visuele ontwerp maakt.

Heb ik gebruikersonderzoek nodig als ik mijn klanten al ken?

Kennis van je klanten voorspelt hun klikgedrag opvallend slecht, en onderzoek hoeft niet groot te zijn: vijf testgebruikers vinden gemiddeld zo’n 85 procent van de problemen in een ontwerp (Nielsen Norman Group, 2000).

Wat levert goed UX/UI-ontwerp concreet op?>

Meer conversie (een beter afrekenproces kan grote webshops ruim 35 procent meer opleveren volgens Baymard Institute, 2025), betere vindbaarheid omdat toegankelijkheid en structuur overlappen met SEO, en minder supportvragen omdat bezoekers zelf de weg vinden.

Moet mijn website sinds 2025 verplicht toegankelijk zijn?

Voor de meeste webshops en online diensten wel: de European Accessibility Act geldt sinds 28 juni 2025 voor nieuwe diensten, bestaande diensten hebben tot 2028, en alleen micro-ondernemingen zijn uitgezonderd; WCAG is daarbij de norm.